Tradycje bożonarodzeniowe na świecie

Niby każdy wie, jak wyglądają święta Bożego Narodzenia. Jednak poszczególne zwyczaje różnią się od siebie w zależności od rejonu, kraju, a także gospodarstwa domowego. Nawet w samym obrębie Polski pojawiają się zupełnie odmienne potrawy na stołach i występują inne drobne różnice w obyczajach. Inaczej świętuje się w Polsce, a inaczej za granicą. Przyglądamy się wyjątkowym tradycjom związanym z tym szczególnym świętem.

 Zjednoczone Królestwo

Brytyjczycy uwielbiają święta Bożego Narodzenia i z radością celebrują czas przygotowań do świąt. Jest to bardzo komercyjne święto, jak zresztą w wielu miejscach na świecie. Wysyłane są kartki świąteczne z życzeniami dla najbliższych, w oknach i na balkonach pojawiają się lampki i ozdoby świąteczne, dekoruje się choinki. Najważniejszym dniem świąt jest Christmas Day czyli 25 grudnia, który świętuje się rodzinnym, uroczystym obiadem. To także dzień wręczania prezentów. Upycha się je w skarpetach nad kominkiem lub pod choinką. Na wyspach głównym daniem na stole świątecznym jest nadziewany indyk, podawany zwykle z pieczonymi ziemniakami i warzywami. Na deser serwuje się Christmas pudding, czyli bardzo sycące ciasto przyrządzone z łoju, suszonych owoców, rodzynek, kandyzowanych skórek cytrusów, jajek i alkoholu. Po deserze każdy otrzymuje tzw. crackersa czyli papierową rolkę w formie cukierka, w której znajduje się drobny prezent.  Drugi dzień świąt, 26 grudnia, to Boxing Day, który to wiąże się ze  średniowieczną tradycją obdarowywania służby prezentami zapakowanymi w pudełka (boxes). Współcześnie jest to dzień wykorzystywany przez handlowców na wyprzedaże.

Niemcy

Niemcy to duży i zróżnicowany kraj, w którym w poszczególnych regionach różnie podchodzi się do świąt Bożego Narodzenia. Tradycja, która jest wspólna niemal dla wszystkich Niemców-chrześcijan, wiąże się z przygotowaniami adwentowymi. To ważny czas oczekiwania na najważniejsze święto w roku. Wiele rodzin spotyka się już wcześniej i wykonuje kalendarze adwentowe, ozdoby świąteczne, ubiera choinkę. Sam zwyczaj przystrajania bożonarodzeniowego drzewka wywodzi się właśnie z XIX-wiecznych Niemiec. Choinki pojawiają się przed świętami w domach prywatnych, w przestrzeni publicznej i na kiermaszach i jarmarkach świątecznych, które to organizowane są w każdym większym niemieckim mieście. Popularne jest umawianie się na grzane wino korzenne (Glühwein), próbowanie dań na wynos i słynnych pierniczków (Pfefferkuchen). W Niemczech wigilia Bożego Narodzenia nie jest tak celebrowana jak w Polsce. Wieczerze te są dużo skromniejsze niż w Polsce i przede wszystkim nie-postne. Na stole obowiązkowo musi się znaleźć sałatka ziemniaczana (Kartoffelsalat), pod talerzami chowane są monety. Kolejne dni świąteczne są dla Niemców dużo ważniejsze. 25 grudnia, czyli w umowny dzień narodzin Chrystusa, zaprasza się do domu gości na wystawny obiad. Króluje gęsina i dziczyzna, pieczenie, ziemniaki, gęste sosy. Na deser podaje się dość ciężkie Plätzchen, Weihnachtsstollen lub Baumkuchen. Drugi dzień świąt spędza się zwykle w gronie rodzinnym. Niektórzy nadrabiają zaległości filmowe, inni wolą wyjść na spacer czy nawet pojeździć na nartach. Popularne jest wspólne śpiewanie kolęd.

Kraje skandynawskie

W każdym kraju skandynawskim święta (jul) obchodzone są nieco inaczej. Przygotowania do świąt zaczyna się już 1 grudnia, czyli pierwszego dnia adwentu. Jedną z najważniejszych tradycji świątecznych w Danii jest wieniec adwentowy z czterema świecami, które zapalane są po kolei w każdą niedzielę poprzedzającą Boże Narodzenie. Adwent obchodzony jest bardzo uroczyście niemalże w każdym duńskim domu. Wysyłane są listy i kartki świąteczne dla bliskich. W Norwegii najważniejszym dniem w czasie świąt Bożego Narodzenia jest Wigilia, którą większość mieszkańców rozpoczyna mszą w kościele. Według norweskiej tradycji ludowej, w każdym wiejskim gospodarstwie mieszka tzw. nisse, czyli gnom i to właśnie on przynosi dzieciom prezenty świąteczne. W Szwecji Boże Narodzenie zaczyna się od śniadania, później podaje się ryż na mleku i wspólnie ogląda Kaczora Donalda. Kreskówka nadawana jest w Szwecji od lat w czasie świąt i stała się nieodłącznym elementem świąt. Ryżowy pudding to także obowiązkowe danie zarówno w Norwegii jak i Danii (norweski riskrem lub duński ris a l’amande). W środku ukrywa się migdała ― kto go wylosuje ma szczęście w kolejnym roku, może zdarzyć się, że weźmie ślub! Nieodłącznym elementem świąt w krajach skandynawskich są także oczywiście choinka, dekoracje świąteczne i światełka.

Kraje azjatyckie

W Azji mieszka o wiele mniej chrześcijan i katolików niż w innych rejonach świata. Dlatego obchodzone tu Boże Narodzenie ma bardziej charakter świecki niż religijny. Nie jest uznawane ono za święto państwowe. Opiszemy kilka wybranych zwyczajów bożonarodzeniowych z krajów azjatyckich. W Chinach ze względu na dużą populację emigrantów w dużych miastach święto Bożego Narodzenia zyskuje na popularności, przejmuje się tu wiele tradycji anglosaskich. Święty Mikołaj to Shen Dan Lao Ren i ma on zwyczaj urzędować w dużych galeriach handlowych. Filipiny szczycą się najdłuższym Bożym Narodzeniem na świecie, ponieważ jego obchody zaczynają się tu już we wrześniu. w mieście San Fernando co roku odbywa się Festiwal Gigantycznych Latarni, podczas którego miasto oświecają olbrzymie latarnie, symbolizujące Betlejemską Gwiazdę. W Indiach 25 grudnia organizowane są wielkie obchody Świąt Bożego Narodzenia dla społeczności chrześcijańskiej (ok. 2% społeczeństwa), w każdym rejonie wygląda to nieco inaczej. Na ten czas drzewa i kościoły dekorowane są kwiatami i świecami, a ludzie idą na organizowaną o północy mszę. Po mszy wracają do domów, gdzie wspólnie z bliskimi zasiadają do wigilijnej kolacji, a po niej następuje wręczenie prezentów. Popularne jest tu też wspólne kolędowanie, dekorowanie choinki oraz bożonarodzeniowe szopki z glinianymi figurkami. W Gruzji Święta Bożego Narodzenia obchodzone są 7 stycznia (zgodnie z kalendarzem juliańskim). Tego dnia wierni, ubrani w specjalne kostiumy i niosący flagi, uczestniczą w paradzie ulicznej znawej Alilo. Dzieciom rozdaje się wówczas słodycze, a ludzie śpiewają kolędy. Bożonarodzeniowe choinki w Gruzji, zwane chichilaki robi się z suszonych gałęzi orzecha laskowego albo włoskiego i dekoruje się je słodyczami oraz owocami, by później, 18 stycznia, je spalić.